کتاب دولت الکترونیک

اصطلاح دولت الکترونیک و همچنین مترادف های آن نظیر دولت دیجیتالی، دولت برخط، دولت شبکه ای و دولت مجازی، در اواخر دهه ۱۹۹۰ پدیدار شدند. اما تاریخچه استفاده از فناوری های اطلاعات و ارتباطات (فاوا) در سازمان های دولتی را می توان تا اوایل تاریخ پیدایش رایانه دنبال کرد. اصطلاح «فناوری اطلاعات» در دولت، به دهه ۱۹۷۰ برمی گردد. این ادبیات به استفاده از فناوری اطلاعات در دولت توجه دارد، در حالی که ادبیات اخیر ناظر بر دولت الکترونیکی، غالبا به استفاده برون سازمانی توجه دارد، مانند خدماتی که به شهروندان ارایه می شود به تازگی با جدی شدن این بحث در عصر اینترنت، آثاری از نویسندگان بزرگ به چشم می خورد که از جمله می توان به زمامداری در عصر اطلاعات، متعلق به بلامی و تیلور  و مردم سالاری رایا سپهری اثر تساگاروسیانواه اشاره کرد. اولین اثری که اصطلاح «دولت الکترونیکی» را به کار برد، «دولت الکترونیکی: طراحی، کاربردها و مدیریت» و جدیدترین نوشته مشابه آن «اجرا و مدیریت دولت الکترونیکی» است. تفاوت بین این دو سند، تجربه بنیادینی است که داستان گویایی از تکامل سریع این حوزه طی چند سال است. در اوایل سال ۲۰۰۰ موارد نادری از این آثار به چشم می خورد، اما اکنون تعداد آنها افزایش یافته است. با این حال، همانطور که گرانلوند (۲۰۰۴ و ۲۰۰۵) نشان میدهد، پژوهشها بیشتر به داستان سرایی و نقل آموزه های اکتسابی» و کمتر به آزمون نظریه ها و توسعه نظری آنها می پردازند.

دولت الکترونیکی به عنوان یک حوزه کاربردی، اساسا با فراخواندن کاربران به رویارویی با چالش های جدید رسانه اینترنت، از آنها می خواهد با تکیه بر ابتکارهای خود و به کارگیری سیستم های جدید به رفع آنها بپردازند. چنانچه بخواهیم نقطه ای را برای آغاز فعالیت های این حوزه تعیین کنیم، برنامه «نقد و بررسی عملکرد ملی ایالات متحده » خواهد بود که در سال ۱۹۹۳ آغاز شد و تأکید زیادی بر نقش دولت الکترونیکی در خدمات دولت فدرال داشت. سپس با هدایت معاون رئیس جمهور، آقای ال گور که با تمركز قوی دولت کلینتون بر اقتصاد رشد یافته پیوند خورده بود، حائز جلوه رفیعی شد و کاملا بر فناوری اینترنتی جدید با اثرگذاری دوجانبه بر سیاست گذاری و فناوری برای ارتقای یکدیگر استوار گشت.

واقعیت این است که اگر چه اصطلاحات موجود برای دولت الکترونیک به عنوان مترادف یکدیگر به کار می روند، اما دلیل نمی شود که معنای دقیقی هم از آنها وجود داشته باشد. دو تعریف محدود و باز وجود دارد. به طور کلی دو واژه «دولت» و «زمامداری» در پژوهش ها به طور گیج کننده ای کاربرد دارند. همچنین، در انضمام یا مجزا دانستن «مردم سالاری الکترونیکی از دولت الکترونیکی» نیز ابهاماتی وجود دارد. آنچه در میان تمامی تعاریف مشترک است این است که دولت الکترونیکی شامل رویکرد راهبردی جامع برای سازمان دولت است, نه خودکارسازی مرحله به مرحله کارکردهای مجزا.

دولت الکترونیکی را می توان از لحاظ نظری شیوه ترسیم چشم انداز ها دانست که در عمل بر پایه برخی نظریات تعاریف را رهنمون می شوند, یا اینکه از اقدامات جاری برای رسیدن به تعاریف توصیفی استفاده می شود.